در دنیای عکاسی مدرن، لنزهای فوق عریض (Ultra Wide Angle) جایگاه ویژه‌ای در میان عکاسان منظره، معماری، مستند و حتی عکاسان خیابانی دارند. شرکت سیگما (Sigma) به عنوان یکی از پیشروترین تولیدکنندگان لنز در جهان، در سال‌های اخیر با سری لنزهای DG DN خود برای دوربین‌های بدون آینه، انقلابی در بازار لنزهای جانبی ایجاد کرده است.

یکی از جدیدترین محصولات این شرکت، لنز Sigma 17mm f/4 DG DN Contemporary برای مانت سونی E است که در سال ۲۰۲۳ معرفی شد. این لنز فوق عریض و فوق سبک، وعده ترکیبی از کیفیت نوری بالا، اندازه جمع‌وجور و قیمت مقرون‌به‌صرفه را می‌دهد. در این مقاله جامع، به بررسی تمام جنبه‌های این لنز از طراحی نوری و مکانیکی تا عملکرد در شرایط واقعی عکاسی خواهیم پرداخت.

سیگما و سری Contemporary

سیگما در سال ۲۰۱۲ استراتژی جدیدی را با نام "Sigma Global Vision" معرفی کرد که لنزهای خود را به سه دسته اصلی تقسیم می‌کرد: Art (هنری با بالاترین کیفیت نوری)، Sports (ورزشی با سرعت و دوام بالا) و Contemporary (مدرن با تعادل بین کیفیت، اندازه و قیمت). سری Contemporary به طور خاص برای عکاسانی طراحی شده که به دنبال لنزهای سبک، جمع‌وجور و همه‌کاره با کیفیت نوری قابل قبول هستند. لنز ۱۷mm f/4 DG DN نیز در همین راستا طراحی شده است.

پسوند DG نشان‌دهنده طراحی لنز برای دوربین‌های فول‌فریم است و DN به معنای طراحی اختصاصی برای دوربین‌های بدون آینه (Mirrorless) با فاصله فلنج کوتاه‌تر است. این ترکیب باعث شده لنز از نظر ابعاد و وزن بسیار بهینه‌تر از لنزهای DSLR معادل خود باشد.

مشخصات فنی کلیدی

طراحی نوری و ساختار داخلی

لنز Sigma 17mm f/4 از ۹ عنصر نوری در ۸ گروه تشکیل شده است. در این ساختار، از سه عنصر شیشه‌ای با پاشندگی فوق‌العاده پایین (SLD) و دو عنصر آسفریک استفاده شده است. این ترکیب به منظور کاهش انحرافات رنگی (Chromatic Aberration) و اعوجاج (Distortion) طراحی شده که در لنزهای فوق عریض چالش‌های اصلی محسوب می‌شوند.

یکی از نکات جالب توجه، طراحی جمع‌وجور این لنز است. سیگما توانسته با استفاده از عناصر آسفریک پیشرفته، تعداد عناصر را کاهش دهد و در عین حال کیفیت نوری را حفظ کند. این امر باعث شده لنز تنها ۲۲۰ گرم وزن داشته باشد که برای یک لنز فوق عریض فول‌فریم فوق‌العاده سبک است.

پوشش‌های نوری به کار رفته در این لنز شامل پوشش چندلایه Super Multi-Layer Coating است که به کاهش شبح (Ghosting) و فلر (Flare) کمک می‌کند. همچنین پوشش Water and Oil Repellent روی عنصر جلویی اعمال شده که تمیز کردن لنز را آسان‌تر می‌کند.

طراحی مکانیکی و کیفیت ساخت

بدنه لنز از ترکیب فلز و پلی‌کربنات با کیفیت بالا ساخته شده است. حلقه فوکوس از فلز ساخته شده و حس بسیار خوبی در دست دارد. حلقه دیافراگم نیز به صورت مکانیکی طراحی شده و دارای حالت کلیک (Click) است که می‌توان آن را برای فیلم‌برداری غیرفعال کرد (De-click). این ویژگی برای فیلم‌بردارانی که نیاز به تغییر نرم و بی‌صدا دیافراگم دارند، بسیار ارزشمند است.

لنز دارای سوکت قفل‌شونده برای هود است و هود گلبرگی (Petal-shaped) همراه آن عرضه می‌شود. همچنین درپوش لنز از نوع Push-on است که برای لنزهای فوق عریض رایج‌تر است.

مقاومت در برابر گردوغبار و پاشش آب در سطح پایه وجود دارد، اما سیگما ادعای مقاومت کامل در برابر آب را ندارد. بنابراین در شرایط بارانی شدید باید احتیاط کرد.

عملکرد فوکوس خودکار

لنز از یک موتور پله‌ای (Stepping Motor) برای فوکوس خودکار استفاده می‌کند. این نوع موتور برای فوکوس‌های نرم و بی‌صدا در فیلم‌برداری ایده‌آل است. سرعت فوکوس در نور مناسب بسیار سریع و دقیق است و تقریباً بدون صدا عمل می‌کند.

با این حال، در نور کم، فوکوس ممکن است کمی کندتر شود، اما همچنان قابل قبول است. سیستم فوکوس داخلی (Internal Focusing) طراحی شده، به این معنا که طول لنز هنگام فوکوس تغییر نمی‌کند و عنصر جلویی نمی‌چرخد. این ویژگی برای استفاده از فیلترهای پولاریزه و ND بسیار مهم است.

لنز از قابلیت فوکوس دستی با Focus-by-Wire پشتیبانی می‌کند. در دوربین‌های سونی، حالت DMF (Direct Manual Focus) نیز پشتیبانی می‌شود که به عکاس اجازه می‌دهد پس از فوکوس خودکار، به صورت دستی تنظیمات را اصلاح کند.

کیفیت تصویر

شارپنس و کنتراست

یکی از نقاط قوت اصلی این لنز، شارپنس مرکزی بسیار خوب آن حتی در دیافراگم باز f/4 است. در مرکز کادر، تصاویر بسیار شارپ و پرجزئیات هستند. با بستن دیافراگم به f/5.6 و f/8، شارپنس در گوشه‌ها نیز به طور قابل توجهی بهبود می‌یابد.

در f/4، گوشه‌ها کمی نرم‌تر از مرکز هستند، اما این میزان نرمی برای اکثر کاربردها قابل قبول است. با بستن دیافراگم به f/8، عملکرد گوشه‌ها به بهترین حالت خود می‌رسد. در f/11 و f/16، به دلیل پدیده Diffraction، شارپنس کمی کاهش می‌یابد، اما همچنان قابل استفاده است.

اعوجاج (Distortion)

لنزهای فوق عریض معمولاً با اعوجاج بشکه‌ای (Barrel Distortion) قابل توجهی همراه هستند. Sigma 17mm f/4 در این زمینه عملکرد خوبی دارد، اما اعوجاج بشکه‌ای خفیف تا متوسط در تصاویر خام (RAW) قابل مشاهده است. خوشبختانه، پروفایل‌های تصحیح اعوجاج در دوربین‌های سونی و نرم‌افزارهای ویرایش مانند Adobe Lightroom به صورت خودکار اعمال می‌شوند و مشکل را تقریباً به طور کامل برطرف می‌کنند.

انحراف رنگی (Chromatic Aberration)

با استفاده از سه عنصر SLD، انحراف رنگی محوری (Longitudinal CA) به خوبی کنترل شده است. در شرایط نوری سخت مانند عکاسی از شاخه‌های درخت در برابر آسمان روشن، ممکن است مقادیر جزئی انحراف رنگی جانبی (Lateral CA) مشاهده شود، اما این مقدار در مقایسه با لنزهای مشابه بسیار کم است و به راحتی در ویرایش قابل اصلاح است.

وینیت (Vignetting)

در دیافراگم f/4، وینیت محسوسی در گوشه‌ها وجود دارد که حدود ۱.۵ تا ۲ استاپ تخمین زده می‌شود. با بستن دیافراگم، این مقدار به سرعت کاهش می‌یابد و در f/8 تقریباً از بین می‌رود. برای عکاسی منظره که آسمان روشن دارید، وینیت می‌تواند به عنوان یک افکت طبیعی مفید باشد، اما در صورت نیاز به راحتی در ویرایش قابل حذف است.

فلر و شبح (Flare and Ghosting)

پوشش Super Multi-Layer به طور مؤثری فلر و شبح را کاهش می‌دهد. با این حال، هنگام عکاسی مستقیم به سمت خورشید، ممکن است مقداری فلر مشاهده شود که در لنزهای فوق عریض اجتناب‌ناپذیر است. این فلر معمولاً به شکل یک لکه نور ملایم ظاهر می‌شود و می‌تواند برای اهداف خلاقانه نیز استفاده شود.

عملکرد در نور کم

با حداکثر دیافراگم f/4، این لنز در نور کم محدودیت‌هایی دارد. برای عکاسی در شب یا فضاهای داخلی کم‌نور، نیاز به بالا بردن ISO یا استفاده از سه‌پایه خواهید داشت. البته، از آنجا که لنز فوق عریض است، می‌توان از سرعت شاترهای پایین‌تر بدون لرزش دوربین استفاده کرد. به عنوان مثال، با فاصله کانونی ۱۷ میلی‌متر، می‌توان با سرعت شاتر ۱/۱۵ یا حتی ۱/۸ ثانیه (با لرزشگیر دوربین) عکس‌های شارپ گرفت.

نکته مهم این است که این لنز لرزشگیر اپتیکال (OS) ندارد، اما بسیاری از دوربین‌های سونی دارای لرزشگیر در بدنه (IBIS) هستند که تا حدی این کمبود را جبران می‌کند.

قابلیت ماکرو و فوکوس نزدیک

حداقل فاصله فوکوس این لنز ۱۲ سانتی‌متر است که با حداکثر بزرگنمایی ۱:۳.۶ همراه است. این مقدار برای یک لنز فوق عریض بسیار خوب است و امکان عکاسی نزدیک از سوژه‌های کوچک با پس‌زمینه‌های گسترده را فراهم می‌کند. این ویژگی برای عکاسی خلاقانه از گل‌ها، غذا و اشیاء کوچک با نمایش محیط اطراف بسیار جذاب است.

عملکرد در فیلم‌برداری

لنز Sigma 17mm f/4 برای فیلم‌برداری نیز بسیار مناسب است. موتور فوکوس STM بی‌صدا عمل می‌کند و تغییرات فوکوس نرم و روان هستند. حلقه دیافراگم با قابلیت De-click برای فیلم‌برداران حرفه‌ای یک مزیت بزرگ است. همچنین، طراحی Internal Focusing باعث می‌شود لنز در هنگام فوکوس تغییر طول ندهد که برای استفاده روی گیمبال‌ها و ریل‌ها ایده‌آل است.

وزن سبک لنز (۲۲۰ گرم) آن را به گزینه‌ای عالی برای فیلم‌برداری با گیمبال تبدیل می‌کند. فاصله کانونی ۱۷ میلی‌متر نیز برای فیلم‌برداری Vlog و نمایش محیط بسیار مناسب است، هرچند برای Vlog ممکن است کمی بیش از حد عریض باشد و نیاز به کراپ داشته باشید.

مقایسه با رقبا

Sigma 16mm f/1.4 DC DN (برای APS-C)

این لنز برای دوربین‌های APS-C طراحی شده و دیافراگم بسیار بازتری دارد. اما برای فول‌فریم مناسب نیست و از نظر اندازه و وزن سنگین‌تر است.

Sony FE 16-35mm f/4 PZ G

این لنز زوم سونی کیفیت نوری عالی و لرزشگیر دارد، اما بسیار گران‌تر و سنگین‌تر است. Sigma 17mm f/4 از نظر قیمت و وزن برتری دارد، اما انعطاف‌پذیری زوم را ندارد.

Samyang/Rokinon AF 18mm f/2.8

این لنز دیافراگم بازتری دارد و برای عکاسی در نور کم مناسب‌تر است، اما از نظر کیفیت ساخت و کنترل اعوجاج، Sigma برتری دارد.

Tamron 17-28mm f/2.8 Di III RXD

این لنز زوم دیافراگم ثابت f/2.8 دارد و انعطاف‌پذیری بیشتری ارائه می‌دهد، اما سنگین‌تر، بزرگ‌تر و گران‌تر است.

مزایا و معایب

مزایا:

• وزن فوق‌العاده سبک (۲۲۰ گرم)

• اندازه جمع‌وجور و قابل حمل

• کیفیت نوری بالا در مرکز کادر

• کنترل خوب اعوجاج و انحراف رنگی

• موتور فوکوس بی‌صدا و سریع

• حلقه دیافراگم با قابلیت De-click

• حداقل فاصله فوکوس نزدیک (۱۲ سانتی‌متر)

• قیمت مقرون‌به‌صرفه

• طراحی Internal Focusing

معایب:

• دیافراگم f/4 محدودیت در نور کم ایجاد می‌کند

• نداشتن لرزشگیر اپتیکال

• وینیت محسوس در f/4

• شارپنس گوشه‌ها در f/4 نیاز به بهبود دارد

• مقاومت محدود در برابر آب و گردوغبار

• فاصله کانونی ثابت (عدم انعطاف زوم)چ

این لنز برای چه کسانی مناسب است؟

عکاسان منظره: وزن سبک و کیفیت نوری خوب، این لنز را به گزینه‌ای عالی برای کوهنوردی و سفرهای عکاسی تبدیل می‌کند.

عکاسان معماری: فاصله کانونی ۱۷ میلی‌متر و کنترل اعوجاج خوب، برای عکاسی از ساختمان‌ها و فضاهای داخلی مناسب است.

عکاسان خیابانی: اندازه جمع‌وجور و وزن سبک، این لنز را برای عکاسی خیابانی ایده‌آل می‌کند.

فیلم‌برداران: موتور بی‌صدا، حلقه دیافراگم De-click و وزن سبک، آن را برای فیلم‌برداری با گیمبال عالی می‌کند.

عکاسان مبتدی تا متوسط: قیمت مناسب و کیفیت خوب، این لنز را به گزینه‌ای عالی برای ورود به دنیای عکاسی فوق عریض تبدیل می‌کند.

نکات کاربردی برای استفاده بهینه

1. از دیافراگم f/5.6 تا f/8 استفاده کنید برای بهترین شارپنس در سراسر کادر.

2. پروفایل تصحیح لنز را در دوربین یا نرم‌افزار ویرایش فعال کنید تا اعوجاج و وینیت به طور خودکار اصلاح شوند.

3. از فیلترهای با کیفیت بالا استفاده کنید زیرا لنزهای فوق عریض به فیلترهای ضعیف حساس هستند.

4. برای عکاسی در نور کم، از سه‌پایه یا لرزشگیر دوربین استفاده کنید.

5. حلقه دیافراگم را در حالت De-click قرار دهید برای فیلم‌برداری نرم‌تر.

6. هود لنز را همیشه همراه داشته باشید تا از فلر جلوگیری کنید.

نتیجه‌گیری

لنز Sigma 17mm f/4 DG DN Contemporary برای مانت سونی E یک لنز فوق عریض فوق‌العاده سبک و جمع‌وجور است که تعادل خوبی بین کیفیت نوری، اندازه، وزن و قیمت ایجاد کرده است. این لنز با وجود دیافراگم محدود f/4، کیفیت تصویر بسیار خوبی ارائه می‌دهد و برای اکثر کاربردهای عکاسی منظره، معماری، خیابانی و فیلم‌برداری مناسب است.

نقاط قوت اصلی این لنز در وزن بسیار کم، اندازه جمع‌وجور، موتور فوکوس بی‌صدا، حلقه دیافراگم با قابلیت De-click و حداقل فاصله فوکوس نزدیک خلاصه می‌شود. نقاط ضعف آن نیز عمدتاً به دیافراگم محدود، نداشتن لرزشگیر و وینیت در دیافراگم باز مربوط می‌شود.

اگر به دنبال یک لنز فوق عریض سبک و مقرون‌به‌صرفه برای دوربین سونی خود هستید و دیافراگم باز برای شما اولویت نیست، Sigma 17mm f/4 DG DN Contemporary یکی از بهترین گزینه‌های موجود در بازار است. این لنز ثابت می‌کند که می‌توان بدون پرداخت هزینه‌های سنگین و حمل وزن زیاد، به کیفیت نوری حرفه‌ای دست یافت.

در نهایت، این لنز برای عکاسانی که به دنبال آزادی حرکت، سفر سبک و کیفیت قابل اعتماد هستند، یک انتخاب هوشمندانه و ارزشمند محسوب می‌شود. سیگما با این محصول بار دیگر تعهد خود به نوآوری و ارائه محصولات با ارزش را به نمایش گذاشته است.