لنز Sony E PZ 18-105mm f/4 G OSS یک لنز زوم برقی است که برای دوربین‌های بدون آینه با سنسور APS-C و مانت E طراحی شده است. این لنز با دیافراگم ثابت f/4، بازه فاصله کانونی معادل 27 تا 157.5 میلی‌متر و سیستم زوم برقی مخصوص فیلم‌برداری، به یکی از محبوب‌ترین گزینه‌ها برای فیلم‌سازان و ولاگرها تبدیل شده است.

این لنز نخستین لنز از سری G سونی در مانت E محسوب می‌شود و در زمان عرضه، نقطه عطفی در فیلم‌برداری با دوربین‌های APS-C به شمار می‌رفت. با این حال، در زمینه عکاسی ثابت محدودیت‌هایی دارد که باید در نظر گرفته شود؛ از جمله حجم و وزن نسبتاً زیاد، پاسخ‌دهی کند زوم برقی و برخی گزارش‌های کاربران درباره مشکلات کنترل کیفیت.

یک. ساختار اپتیکی و کیفیت تصویر

۱.۱ طراحی اپتیکی

این لنز از ساختار اپتیکی ۱۲ گروه و ۱۶ عنصر بهره می‌برد که شامل ۲ عدسی ED (با پراکندگی فوق‌العاده پایین) و ۳ عدسی آسفریک است. عدسی‌های ED برای کاهش مؤثر انحراف رنگی، به‌ویژه در انتهای تله‌فوتو، طراحی شده‌اند و عدسی‌های آسفریک وظیفه اصلاح اعوجاج و انحراف کروی در انتهای واید را بر عهده دارند. این ترکیب اپتیکی در سراسر بازه زوم، وضوح و کنتراست بالایی را حفظ می‌کند که با استانداردهای لنزهای سری G همخوانی دارد.

۱.۲ بازه فاصله کانونی و زاویه دید

فاصله کانونی فیزیکی این لنز ۱۸ تا ۱۰۵ میلی‌متر است که با ضریب برش ۱.۵ برابر در سنسور APS-C، معادل ۲۷ تا ۱۵۷.۵ میلی‌متر می‌شود. این بدان معناست که لنز طیف وسیعی از مناظر را پوشش می‌دهد: انتهای ۲۷ میلی‌متر برای عکاسی منظره، معماری و فضاهای داخلی مناسب است و انتهای ۱۵۷.۵ میلی‌متر برای پرتره‌های نزدیک و تا حدی عکاسی از فواصل دور کاربرد دارد. نسبت زوم حدود ۶ برابر، آن را به گزینه‌ای کلاسیک برای سفر و عکاسی «همه‌کاره» تبدیل می‌کند.

۱.۳ ویژگی‌های دیافراگم

دیافراگم ثابت f/4 یکی از مزیت‌های اصلی این لنز است. برخلاف لنزهای کیت رایج با دیافراگم f/3.5-5.6، کاربر هنگام زوم از ۱۸ به ۱۰۵ میلی‌متر نگران کاهش دیافراگم و تغییر نوردهی نیست. در انتهای ۱۰۵ میلی‌متر، دیافراگم f/4 حدود یک استاپ نور بیشتری نسبت به f/5.6 دریافت می‌کند که در فیلم‌برداری داخلی یا محیط‌های کم‌نور برای حفظ ISO پایین‌تر اهمیت عملی دارد. حداقل دیافراگم f/22 است و ۷ تیغه دیافراگم گرد در حالت بسته، بوکه‌ای نسبتاً طبیعی ایجاد می‌کند.

۱.۴ قابلیت ماکرو

حداقل فاصله فوکوس در انتهای واید ۰.۴۵ متر و در انتهای تله ۰.۹۵ متر است و حداکثر بزرگ‌نمایی ۰.۱۱ برابر می‌باشد. این قابلیت در لنزهای زوم استاندارد در سطح متوسط قرار می‌گیرد و برای عکاسی از جزئیات عمومی کافی است، اما جایگزین لنز ماکرو محسوب نمی‌شود.

دو. سیستم فوکوس و زوم

۲.۱ زوم برقی (Power Zoom)

زوم برقی بارزترین ویژگی این لنز است. موتور زوم برقی داخلی به کاربر اجازه می‌دهد تا از طریق اهرم زوم روی بدنه لنز یا حلقه زوم عملیات زوم را کنترل کند. اهرم زوم از سرعت متغیر پیوسته پشتیبانی می‌کند؛ فشار ملایم و فشار بیشتر، سرعت‌های متفاوتی ایجاد می‌کنند. این طراحی به فیلم‌بردار اجازه می‌دهد ضمن حفظ ثبات دوربین، زوم نرم و یکنواختی انجام دهد. در طول زوم، طول لنز ثابت می‌ماند و از تغییر مرکز ثقل و لرزش تصویر که در لنزهای تلسکوپی رخ می‌دهد، جلوگیری می‌شود.

۲.۲ عملکرد فوکوس

لنز از طراحی فوکوس داخلی بهره می‌برد؛ هنگام فوکوس، عدسی جلویی نمی‌چرخد و طول لنز تغییر نمی‌کند. سرعت پاسخ موتور فوکوس پس از به‌روزرسانی‌های فرم‌ور بهبود یافته است. در عمل، سرعت فوکوس خودکار تک‌شات قابل قبول است، اما در حالت فوکوس پیوسته، عملکرد ردیابی اجسام متحرک بسته به شرایط متفاوت است. برخی کاربران گزارش کرده‌اند که در محیط‌های کم‌نور، فوکوس دچار تردید یا تأخیر می‌شود.

۲.۳ فوکوس دستی

لنز حلقه فوکوس دستی مستقل دارد. باید اشاره کرد که حلقه فوکوس و حلقه زوم هر دو الکترونیکی (Fly-by-Wire) هستند و نه مکانیکی. این بدان معناست که هنگام چرخاندن حلقه فوکوس، پاسخ لنز تأخیر دارد و میزان چرخش با فاصله فوکوس رابطه خطی ندارد. برای کاربرانی که به فوکوس دستی مکانیکی عادت دارند، این ویژگی ممکن است نیازمند زمان برای تطبیق باشد.

سه. لرزش‌گیر و قابلیت‌های فیلم‌برداری

۳.۱ لرزش‌گیر اپتیکی (OSS)

لنز دارای سیستم Optical SteadyShot است. هنگام فیلم‌برداری یا عکاسی دستی، این سیستم لرزش دوربین را جبران می‌کند و در محیط‌های کم‌نور امکان استفاده از سرعت شاتر پایین‌تر را فراهم می‌سازد. برای دوربین‌های اولیه APS-C فاقد لرزش‌گیر داخلی (مانند a6000 و a6300)، این قابلیت بسیار کاربردی است.

۳.۲ ویژگی‌های بهینه‌شده برای ویدیو

طراحی این لنز آشکارا به سمت تولید ویدیو جهت‌گیری شده است. نرمی زوم برقی، تنظیم پیوسته سرعت زوم و ثابت ماندن طول لنز در حین زوم، همگی برای فیلم‌برداری طراحی شده‌اند. هنگام استفاده روی گیمبال، کاربر می‌تواند با اهرم زوم لنز بدون تغییر تعادل گیمبال، ترکیب‌بندی خود را تنظیم کند؛ کاری که با لنزهای زوم مکانیکی دشوار است.

چهار. ساخت، ابعاد و وزن

۴.۱ کیفیت ساخت

به‌عنوان لنزی از سری G، کیفیت ساخت آن در میان محصولات هم‌رده در سطح متوسط رو به بالا قرار می‌گیرد. بدنه عمدتاً از پلاستیک مهندسی ساخته شده، اما درزها و بافت سطح آن خوب پرداخت شده است. مانت لنز فلزی است و دوام اتصال به بدنه را تضمین می‌کند. با این حال، برخی کاربران مشکلات کنترل کیفیت مانند وینیت غیرعادی و از کار افتادن فوکوس در زوایای خاص را گزارش کرده‌اند، هرچند این مشکلات فراگیر نیستند.

۴.۲ ابعاد و وزن

قطر لنز ۷۸ میلی‌متر، طول آن ۱۱۰ میلی‌متر و وزن آن ۴۲۷ گرم است. برای یک لنز زوم استاندارد APS-C، این ابعاد و وزن نسبتاً زیاد است. هنگام نصب روی بدنه‌های سری a6000، لنز به‌طور محسوسی از پایین بدنه بیرون می‌زند و حمل‌ونقل کلی را دشوار می‌کند. کاربران معمولاً «حجم زیاد» را دغدغه اصلی خود در استفاده روزمره عنوان می‌کنند. قطر فیلتر ۷۲ میلی‌متر است که در میان لنزهای مشابه بزرگ محسوب می‌شود و هزینه فیلترهای جانبی را افزایش می‌دهد.

پنج. بازخورد کاربران و ارزیابی بازار

۵.۱ نظرات مثبت

مزایایی که کاربران مکرراً به آن اشاره می‌کنند عبارتند از: کاربردی بودن بازه فاصله کانونی، مزیت روشنایی دیافراگم ثابت f/4 در انتهای تله، راحتی زوم برقی در فیلم‌برداری و وضوح عملکرد لنزهای سری G. بسیاری از کاربران آن را «لنز سفر» ایده‌آل توصیف کرده و می‌گویند «تمام بازه‌های مورد نیاز برای استفاده روزمره را پوشش می‌دهد». تجربه استفاده همراه با گیمبال نیز از سوی فیلم‌برداران تحسین شده است.

۵.۲ انتقادات و محدودیت‌ها

انتقادات عمدتاً بر چند محور متمرکز است: کندی پاسخ زوم برقی در عکاسی ثابت که آن را برای ثبت لحظه‌های سریع نامناسب می‌کند؛ حجم و وزن زیاد که تعادل را با بدنه‌های APS-C بر هم می‌زند؛ ناکافی بودن دیافراگم f/4 در محیط‌های داخلی کم‌نور؛ و مشکلات کنترل کیفیت در برخی نمونه‌ها مانند از کار افتادن فوکوس و وینیت غیرعادی.

شش. پیشنهاد خرید

این لنز برای موقعیت‌ها و گروه‌های کاربری زیر مناسب‌تر است:

موقعیت‌های توصیه‌شده: تولید ویدیو (به‌ویژه مصاحبه، پوشش رویداد و ولاگ سفر که نیاز به زوم نرم دارند)؛ عکاسی سفر با نیاز به پوشش بازه‌های مختلف بدون تعویض مکرر لنز؛ کاربرانی که دوربین APS-C بدون لرزش‌گیر داخلی دارند و به لرزش‌گیر اپتیکی نیازمندند.

موقعیت‌های نامناسب: کسانی که به دنبال حمل‌ونقل آسان و سبک برای استفاده روزمره هستند؛ عکاسی ثابت با نیاز به پاسخ سریع زوم؛ عکاسی در نور کم با نیازهای بالا (چرا که f/4 در فضاهای داخلی ممکن است کافی نباشد).

گزینه‌های جایگزین: اگر عکاسی ثابت اولویت اصلی است، لنز Sony E 18-135mm f/3.5-5.6 OSS سبک‌تر و سریع‌تر است؛ اگر کیفیت تصویر بالاتر و دیافراگم بازتر مدنظر است، می‌توان به سیستم فول‌فریم با لنز زوم مناسب مهاجرت کرد.